مالیات بر ارزش افزوده چیست و در چه مواردی بکار می رود؟

تعریف ارزش افزوده به بیان ساده:

ارزش افزوده در لغت به معنی افزایش ارزش یک کالا از آغاز تولید تا مرحله کامل شدن آن می باشد.ارزش افزوده تفاوت میان ارزش محصولات و خدمات به فروش رفته با ارزش محصولات و خدمات خریداری گردیده می باشد. به عبارت ساده مالیات بر ارزش افزوده عبارت است از مالیاتی که خریدار در زمان خرید محصول و خدمات به فروشنده خواهد پرداخت و فروشنده هم می بایست در ادوار زمانی معین آن را به دولت و سازمان امور مالیاتی تادیه کند.در صورتیکه که می خواهید با مفهوم مالیات بر ارزش افزوده و نحوه ی محاسبه و پرداخت آن آشنا گردید ،این مقاله در ثبت شرکت کریم خان را تا انتها دنبال نمایید.

مالیات بر ارزش افزوده

مالیات بر ارزش افزوده چیست؟

مالیات بر ارزش افزوده یا VAT مدتی است که به فهرست مالیات های اخذ شده به وسیله ی نظام مالیاتی کشور اضافه گردیده است . مالیات بر ارزش افزوده یک نوع مالیات عمومی می باشد که بر کلیه ی محصولات و خدمات ،به جز محصولات و خدماتی که دارای بخشودگی مالیاتی هستند، اعمال می گردد.این مالیات، مالیاتی می باشد که از تمامی مراحل تولید و توزیع محصولات و خدمات اخذ می گردد.

هر محصول یا خدمت تولیدی ،جهت تولید دارای مراحل متفاوتی می باشد.به عنوان مثال به منظور تولید یک مانتو در یک گارگاه مانتو دوزی،نخست پارچه مانتو از طریق تولید کننده پارچه تولید می گردد، نخ جهت دوخت به وسیله ی تولید کننده دیگر فراهم می گردد.دکمه و ملزومات دیگر یک مانتو نیز از طریق سایر تولید کننده ها مهیا شده و در پایان مالک کارگاه مانتو دوزی آنان را خریده و مانتو تهیه شده و سپس مانتو به مغازه دار و در آخر به خریدار ارائه می گردد .

قیمت مانتو در هر کدام از مراحل فوق افزایش خواهد یافت که این افزایش مبلغ در حقیقت به علت فعالیتی می باشد که در مراحل گوناگون روی مانتو صورت گرفته است. این ارزش اضافی روی مانتو را در مراحل گوناگون تولید به عبارت ساده ارزش افزوده می نامند.

نرخ مالیات بر ارزش افزوده

در سال ۹۴ نرخ مالیات بر ارزش افزوده ،۹% معین شد و تادیه آن به شکل الکترونیکی به همراه اظهار نامه مالیاتی در سال مالی انجام می پذیرد. این مالیات به کلیه ی محصولات و خدمات به استثنای ۱۷ گونه محصولات و خدمات که در قانون مقرر گردیده است، تعلق گرفته است.

مالیات بر ارزش افزوده همچون موضوعات مالیاتی دیگر ،باید به صورت دقیق در اظهارنامه مالیاتی خوداظهاری گردد و تا اتمام مدت تعیین شده جهت تادیه آن اقدام شود .چنانچه این مالیات تادیه نگردد یا اظهار آن در اظهار نامه مالیاتی ارائه نگردد،برای اشخاص خاطی جرائمی پیش بینی گردیده است. مانند اینکه ۷۵% مقدار مالیات ارزش افزوده را می بایست جریمه تادیه نمایند.

درنتیجه خوداظهاری و فراهم نمودن اظهارنامه مالیاتی بر اساس قانون مالیاتی سازمان امور مالیاتی باید در زمان تعیین شده صورت پذیرد و ارسال شود.کارفرمایان و صاحبان مشاغل قادرند جهت جلوگیری از جریمه تأخیر یا ارائه اطلاعات غیر صحیح و اشتباه با موسسات خدمات مالی و حسابداری رایزنی کرده و از آنان یاری گیرند .

در ادامه این مطلب ثبت کریم خان گزارشی جامع در خصوص مالیات ارزش افزوده را بیان خواهد نمود.

مالیات بر ارزش افزوده ( VAT ) یا مالیات غیر مستقیم

مالیات بر ارزش افزوده یک موضوع با اهمیت در اذهان مصرف کنندگان است. در واقع مالیات بر ارزش افزوده به مفهوم مالیات کالای تولید شده می باشد به جای اینکه تنها از تولید کننده اخذ گردد ،میان مصرف کنندگان سر شکن می گردد و در حقیقت نظام مالیاتی کشور با این امر قصد پشتیبانی از تولید کننده را دارد .ولی اینکه حقیقتاً به این مقصود نیل یافته یا خیر به بررسی ها و پژوهش های بسیار زیادی ملزم خواهد بود.سر شکن گشتن مالیات بر ارزش افزوده میان مصرف کنندکان، سهم هر خریدار و مصرف کننده را اندک می کند.

انواع مالیات بر ارزش افزوده در قانون

  • مالیات بر ارزش افزوده از نوع مصرفی
  • مالیات بر ارزش افزوده از نوع درآمدی
  • مالیات بر ارزش افزوده از نوع تولیدی

فرایند برآورد مالیات بر ارزش افزوده:

  1. تولیدکننده به محصول ارزش اضافه می کند.مقدار ارزش افزوده را می‌توان به شکل اختلاف بین هزینه‌ی مواد اولیه‌ی بکار برده شده جهت تولید کالا و مبلغ کالا برای مشتری (معمولا عمده‌فروش) توصیف نمود.
  2. تولید کننده مبلغ مالیات بر ارزش افزوده را به فروشنده‌ی مواد اولیه پرداخت می نماید.این میزان مالیات در آخر در مبلغ کالا برای مشتری گنجانده می گردد.
  3. تولید کننده مالیات پرداختی جهت خرید مواد اولیه و محصولات دیگر را از مبالغ مالیات دریافتی از خریداران محصولات و دریافت ‌كنندگان خدمات خویش (عمده‌فروش) کاسته و الباقی را به خزانه‌ی دولت پرداخت می نماید.
  4. مشتری به دلیل ارزشی که به کالا اضافه نموده است،مالیات بر ارزش افزوده پرداخت می نماید که می شود آن را به عنوان اختلاف بین پرداختی عمده‌ فروش به تولید کننده و مبلغ فروش به مصرف کننده خرده ‌فروش توصیف نمود. این میزان از مالیات بر ارزش افزوده در وجوهی که خرده ‌فروش پرداخت می کند گنجانده می گردد.
  5. عمده ‌فروش مالیات پرداختی به منظور خرید مواد اولیه و محصولات دیگر را از مبالغ مالیات اخذ شده از خریداران محصولا ت و اخذ كنندگان خدمات خویش کاسته و فقط مابه‌التفاوت را به خزانه‌ی دولت پرداخت می نماید.
  6. خرده‌ فروش به دلیل ارزشی که به کالا اضافه می نماید مالیات بر ارزش افزوده پرداخت می کند و می شود آن را به عنوان مبلغ برای مشتری به استثنای هزینه‌ی عمده‌فروش تعریف کرد که در مبلغ نهایی فروش کالا گنجانده می گردد.
  7. خرده‌فروش مالیات بر ارزش افزوده را از شخصی که کالا را خریداری می کند اخذ می نماید.(مبلغ خرده‌ فروشی شامل تمامی مالیات بر ارزش افزوده‌های اخذ شده در هر مرحله‌ی این روند می باشد) .مالیات پرداختی جهت خریداری مواد اولیه و محصولات دیگر را از مبالغ مالیات اخذ شده از خریداران محصولات و اخذ كنندگان خدمات خویش(مشتری نهایی)، کاسته و فقط مابه‌التفاوت را به خزانه‌ دولت پرداخت می نماید.

مالیات بر ارزش افزوده دارای مزایا و معایبی است که در ادامه ثبت کریم خان به بیان آنها خواهد پرداخت.

مزایای مالیات بر ارزش افزوده

درآمدزایی جدید جهت پاسخگویی به هزینه های دولت:

به دلیل گسترش دامنه منابع دریافت این مالیات كه عموماً اکثر محصولات و خدمات را شامل می شود.مالیات هایی كه با مقاصد متعادل نمودن تسهیم درآمدها یا ایجاد كارایی زیاد تر اقتصادی دریافت می گردند،از اساس مالیاتی كوچك تر و همچنین نرخ مالیاتی بالاتری برخوردار می باشند. از سوی دیگر ارتقاء نرخ مالیات هم به سبب نابودی انگیزه تولید و ترغیب عملیات زیر زمینی، مهلت های فرار مالیاتی و رهیز از تادیه مالیات را بیشتر و در نتیجه، درآمد دولت را كمتر می نماید.

فرار مالیاتی حداقل:

سبب تقلیل فرار مالیاتی در مالیات بر ارزش افزوده، به جهت اندک بودن نرخ آن در قیاس با مالیات ها دیگر با اساس محدود، مأخذ درآمد قابل اعتمادی را برای دولت به وجود می آورد. از سویی به این دلیل که عدم تادیه مالیات از طرق فروشنده، پای خریدار محصول وی را جهت لحاظ نمودن مالیات متعلقه به میان می آورد،منافع یك سمت، باعث ضرر سمت دیگر می گردد و چنانچه نظام كنترل مؤثر واقع شود، فرار مالیاتی به حداقل تقلیل خواهد یافت.

سهولت ورود به معاهدات منطقه ای:

بعضی از معاهدات ناحیه ای بنا به عللی، مانند تشکیل وحدت نظام مالیاتی در مناسبات اقتصادی كشورهای عضو معاهده، اجرای یكنواختی فشار مالیاتی، متمایل نمودن انگیزه های ممالک عضو به سوی افزایش كارایی، توسعه صنعت، بهره گیری از مزیت های بی طرفی و خنثی بودن، عدم آسیب رساندن به محصولات وارداتی و توسعه رقابت داخلی، مالیات بر ارزش افزوده را از قبیل شروط عضویت جهت اعضاء مشخص نموده اند.

نوسازی و ایجاد تحول در نظام مالیاتی:

با توسعه و پیچیده شدن ساختار اقتصادی، ضرورت حفظ حساب ها در بنگاه های متفاوت اعم از كوچك و بزرگ بیش تر می گردد.در نظام مالیات بر ارزش افزوده به سبب اینکه كه هر بنگاه به محافظت حساب های خویش به ضورت كامل نیاز دارد، استفاده از ماشین های محاسبه الكترونیك و رایانه جهت پردازش اطلاعات و نظارت بر حساب ها ،رایج تر از مالیات های دیگر می باشد.نوسازی و گسترش نظام محاسبات مالیاتی سبب ایجاد دگرگونی در نظام های مالیاتی دیرینه و سنتی می گردد و این دگرگونی صرفه جویی در زمان و كادر اجرایی را ارتقاء می دهد.

تسهیل در كنترل و حسابرسی:

به این دلیل که در شیوه صورتحساب یا فاكتور فروش جهت احتساب و تادیه مالیات بر ارزش افزوده، اقلام فروش محصول و خدمات در ستون های مربوط نگاشته و بر این منبع ، نرخ مالیات مشخص و اعمال می گردد و نیز صورتحساب های مذکور در دفاتر حسابداری مودیان ثبت و انعکاس می یابد. در نتیجه نظام كنترل، ساده و اثر بخش خواهد بود.

كمترین تأثیرات منفی:

مالیات بر ارزش افزوده،به جهت اقتصادی، یك مالیات خنثی یا بی تفاوت محسوب می گردد.یعنی بر عوامل تولید (سرمایه گذاری، اشتغال و …) و همچنین اتخاذ تصمیمات اقتصادی موسسات و اشخاص، حداقل تأثیرات منفی را به دنبال خواه داشت. در این باره باید گفت كه چون مالیات بر ارزش افزوده به شکل متناسب بر ارزش افزوده عوامل گوناگون در روند تولید اعمال می گردد، لذا به سود شیوه خاصی از تولید عمل نمی كند.

بر اساس موارد ذكر شده، گفته می شود كه با اعمال مالیات بر ارزش افزوده خللی به تخصیص بهینه عوامل تولید توسط نیروهای بازار وارد نمی شود. خنثی بودن مالیات بر ارزش افزوده از نظر اقتصادی و تجاری ،مانند دلایل ممالک اروپای مركزی و شرقی جهت قبول مالیات بر ارزش افزوده می باشد.

معایب مالیات بر ارزش افزوده

تاثیر نزولی مالیات بر ارزش افزوده:

یعنی به این جهت که مالیات بر ارزش افزوده عملاً یك مالیات بر مصرف می باشد و عموماً با نرخ ثابت (غیر تصاعدی) بر محصولات مشمول اعمال می شود لذا اقشار كم درآمد به صورت نسبی فشار مالیاتی زیادتری را متحمل خواهند شد. در نتیجه هنگامی که در كشوری برای بار نخست این گونه مالیات مقرر می شود، دولت ها و سیاست گذاران اقتصادی احتمالاً به علت ماهیت نزولی این گونه مالیات نگران می گردند.

اثر مالیات بر ارزش افزوده در افزایش سطح قیمت ها:

بعضی مواقع این مطلب به عنوان یكی از انتقادات بر مالیات بر ارزش افزوده مطرح می شود.اما تجربه ممالکی كه این گونه مالیات را وضع نموده اند ،بیان می کند که این نگرانی چندان موجه نمی باشد.چون اولاً علت منطقی و موجهی جهت ارتقاء سطح عمومی قیمت ها ارائه نمی گردد و ثانیاً وضع و دریافت این مالیات باعث انقباض اقتصاد شده و بنابراین ناثیر ضد تورمی در پی خواهد داشت.

اشكالات اجرایی مالیات بر ارزش افزوده:

به جهت گستردگی مشكلات اجرایی، دولت ها در اعمال مالیات بر ارزش افزوده دچار تردید می گردند.مهمترین این مشكلات به شرح ذیل است:

  • چگونگی برخورد با خرده فروشان (مشاغل جزء )
  • نحوه ی برخورد درباره مواد غذایی كشاورزی
  • چگونگی عمل در خصوص محصولات سرمایه ای
  • مشكلات دریافت مالیات از خدمات (مانند بانك ها و بیمه )

نکاتی در مورد مالیات بر ارزش افزوده :

  1. مالیات بر ارزش افزوده گونه ای از مالیات بر فروش چند مرحله‏ای می باشد كه طبق درصدی از ارزش افزوده در هر مرحله تولید دریافت می گرد.
  2. مالیات بر ارزش افزوده دارای ۳ گونه تولیدی ، مصرفی و درآمدی می باشد. گونه ی تولیدی گسترده ترین اساس مالیاتی و گونه ی مصرفی كم ترین اساس مالیاتی را دارا می باشد. گونه ی مصرفی كم ترین اساس مالیاتی را ایجاد می نماید و ممالک جامعه اروپا و تعداد بسیاری از سایر كشورها این گونخ را بکار می برند. گونه ی درآمدی هم بر تولید خالص ملی تمنعلق می باشد.
  3. این مالیات اثرات اقتصادی بر متغیرهای خرد و كلان اقتصادی می گذارد.متغیرهایی نظیر كارایی، سطح قیمتها ، تراز پرداختها ، سرمایه گذاری و پس انداز.
  4. از ادله حائز اهمیت اجرا نمودن مالیات بر ارزش افزوده ، ارتقاء سهم درآمدهای مالیاتی دولت،تقلیل فشار مالیاتی بر تولید و سرمایه گذاری مولد اقتصادی و ارتقاء كارایی نظام مالیاتی می باشد.

چنانچه نیاز به هر گونه مشاوره و همکاری در زمینه امور مالیاتی و مالیات بر ارزش افزوده را دارید ، می توانید از تخصص و مشاوره ی کارشناسان ما در ثبت شرکت کریم خان بهره بگیرید. جهت برقراری ارتباط با ما با شماره ی ۸۷۱۴۶ تماس حاصل نمایید.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *