ماده ۱۶۲ قانون تجارت در تعریف شرکت مختلط سهامی می گوید : ” شرکت مختلط سهامی شرکتی است که در تحت اسم مخصوصی بین عده شرکاء سهامی و یک یا چند نفر شریک ضامن تشکیل ‌می‌شود.‌شرکاء سهامی کسانی هستند که سرمایه آنها به صورت سهام یا قطعات سهام متساوی‌ القیمه در آمده و مسئولیت آنها تا میزان همان سرمایه است که در‌شرکت دارند.‌شریک ضامن کسی است که سرمایه او به صورت سهام در نیامده و مسئول کلیه قروضی است که ممکن است علاوه بر دارایی شرکت پیدا شود در‌صورت تعدد شریک ضامن مسئولیت آنها در مقابل طلبکاران و روابط آنها با یکدیگر تابع مقررات شرکت تضامنی خواهد بود.”

مسئولیت هر شریک

ماده ۱۷۳ قانون تجارت درباره مسئولیت شرکای مختلط سهامی اذعان می دارد : ” هر گاه شرکت مختلط سهامی ورشکست شود شرکاء سهامی تمام قیمت سهام خود را نپرداخته باشند مدیر تصفیه آنچه را که بر عهده ‌آنها باقی است وصول می‌ کند.”

همچنین ماده ۱۷۴ قانون تجارت می گوید : ” اگر شرکت به طریقی غیر از ورشکستگی منحل شد هر یک از طلبکاران شرکت می ‌تواند به هر یک از شرکاء سهامی که از بابت قیمت‌ سهام خود مدیون شرکت است رجوع کرده در حدود بدهی آن شریک طلب خود را مطالبه نماید مادام که شرکت منحل نشده طلبکاران برای وصول‌ طلب خود حق رجوع به هیچ یک از شرکاء سهامی ندارند.”

تعداد شرکاء در شرکت مختلط سهامی

در این مورد اختلاف نظر وجود دارد :

  1. برخی معتقدند که حداقل تعداد شرکاء در این شرکت ۳ شریک است؛ چرا که ماده ۱۶۲ قانون تجارت، بیان می دارد : ” شرکت مختلط سهامی شرکتی است که در تحت اسم مخصوصی بین یک عده شرکاء سهامی و یک یا چند شریک ضامن تشکیل می شود “. این دسته از افراد معتقدند که این شرکت نیاز به حداقل ۱ شریک ضامن و عده ای شریک سهامی دارد، که حداقل تعداد شرکاء سهامی باید ۲ نفر باشد تا عبارت ” عده ای ” صدق کند. همچنین که براساس ماده ۱۶۵ ق. ت ، در هر یک از شرکت های مختلط سهامی باید هیات نظاری متشکل از ۳ نفر از شرکاء تشکیل شود که اعضاء هیات نظار میبایست از شرکاء شرکت باشند. لذا شرکت مختلط سهامی برای تشکیل حداقل نیاز به ۳ شریک دارد.
  2. برخی دیگر نیز بر این باورند که حداقل تعداد شرکاء در این شرکت ۴ شریک است. استدلال این نظریه آن است که در شرکت های مختلط سهامی براساس ماده ۱۶۴ ق. ت ، مدیریت شرکت با شرکاء ضامن است و از طرفی در این شرکت ها، هیات نظاری مرکب از سه نفر از شرکاء برای نظارت بر امور شرکت تشکیل می شود. با توجه به این که این هیات نظار برای نظارت بر اداره امور شرکت می باشد، نباید از بین شرکاء ضامن تعیین شود. به همین دلیل اعضاء هیات نظار باید از بین شرکاء سهامی تعیین شوند. از همین رو حداقل تعداد شرکاء سهامی باید ۳ نفر باشد تا تشکیل هیات نظار امکان پذیر باشد و حداقل شرکاء ضامن، یک نفر باشد. لذا شرکت مختلط سهامی، حداقل نیاز به ۴ شریک دارد.

به نظر می رسد که نظر اول اقوی بوده ، زیرا منع قانونی نسبت به این امر وجود ندارد که اعضاء هیات نظار از بین شرکاء تضامنی باشد.

در ادامه ثبت کریم خان در خصوص نام شرکت توضیح می دهد.

اسم شرکت

ماده ۱۶۳ قانون تجارت اذعان می دارد : ” در اسم شرکت باید عبارت (‌شرکت مختلط) و لااقل اسم یکی از شرکاء ضامن قید شود.”

  • در این شرکت نیز مانند شرکت مختلط غیرسهامی، برای تخلف از دو الزام فوق ضمانت اجرایی در قانون پیش بینی نشده است.
  • در صورتی که اسم شرکت متضمن نام یکی از شرکاء سهامی ( سهامداران ) باشد، برخلاف شرکت های مختلط غیرسهامی، قانون در مورد آن سکوت کرده است. اما می توان این مورد را با شرکت های مختلط غیرسهامی مقایسه کنیم و بیان کنیم همان گونه که در شرکت های مختلط غیرسهامی بنا بر ماده ۱۴۳ قانون تجارت : ” هر یک از شرکاء با مسئولیت محدود که اسمش جزء اسم شرکت باشد در مقابل طلبکاران شرکت شریک ضامن محسوب خواهد شد.

‌هر قراری که برخلاف این ترتیب بین شرکاء داده شده باشد در مقابل اشخاص ثالث بی ‌اثر است.”

نقل و انتقال سهم الشرکه در شرکت مختلط سهامی

در این خصوص تاکنون هیچ قانونی وضع نشده است. به واسطه قیاس با شرکت های مختلط غیرسهامی، می توان در این شرکت ها نیز نقل و انتقال سهم الشرکه را مشروط بر رضایت کلیه شرکاء دانست.

نحوه مدیریت در شرکت مختلط سهامی

براساس ماده ۱۶۴ قانون تجارت، اداره شرکت های مختلط سهامی مانند شرکت های مختلط غیرسهامی با شریک یا شرکاء ضامن است و اختیارات و نحوه مدیریت آن نیز مانند شرکاء شرکت تضامنی می باشد.

رابطه طلبکاران با شرکت مختلط سهامی و شرکاء آن

  1. قبل از انحلال : مطالبه دیون شرکت از خود شرکت صورت می پذیرد.
  2. پس از انحلال : در صورتی که دارایی شرکت کفاف مطالبات طلبکاران را ندهد، طلبکاران می توانند بابت کل یا بخشی از طلب خود به یک یا هر چند نفر از شرکاء تضامنی مراجعه نمایند، زیرا شرکاء تضامنی در برابر طلبکاران شرکت، دارای مسئولیت تضامنی هستند.
  3. هر شریک تضامنی در ازاء کلیه دیون شرکت مسئول می باشد، هر چند که میزان دیون شرکت از سرمایه ای او با خود به شرکت آورده است، بیشتر شود.

گرچه شرکاء تضامنی در برابر دیان، نسبت به دیوت شرکت مسئولیت تضامنی دارند، اما در روابط بین شرکاء مسئولیت هر یک از آن ها در تادیه دیون بدین صورت است : ( ماده ۱۷۲ ق. ت )

  1. به نسبتی که در شرکتنامه آورده شده است.
  2. در صورتی که شرکتنامه در این خصوص چیزی نگفته باشد ، به نسبت سرمایه ای که هر شخص با خود به شرکت آورده است.

لذا هر شریک پس از جبران خسارت می تواند بابت سهم دیگر شرکاء به آن ها رجوع کند.

توجه داشته باشید که در مطالبه طلبکاران از شرکت، سهام شرکاء سهامی نیز جزء دارایی شرکت به شمار می رود. ( م ۱۶۲، ۱۷۳، ۱۷۴ ق. ت )

ماده ۱۶۲ قانون تجارت : ” شرکت مختلط سهامی شرکتی است که در تحت اسم مخصوصی بین عده شرکاء سهامی و یک یا چند نفر شریک ضامن تشکیل‌ می ‌شود. ‌شرکاء سهامی کسانی هستند که سرمایه آنها به صورت سهام یا قطعات سهام متساوی ‌القیمه در آمده و مسئولیت آنها تا میزان همان سرمایه است که در‌شرکت دارند. ‌شریک ضامن کسی است که سرمایه او به صورت سهام در نیامده و مسئول کلیه قروضی است که ممکن است علاوه بر دارایی شرکت پیدا شود در‌صورت تعدد شریک ضامن مسئولیت آنها در مقابل طلبکاران و روابط آنها با یکدیگر تابع مقررات شرکت تضامنی خواهد بود.”

ماده ۱۷۳ قانون تجارت : ” هر گاه شرکت مختلط سهامی ورشکست شود شرکاء سهامی تمام قیمت سهام خود را نپرداخته باشند مدیر تصفیه آنچه را که بر عهده ‌آنها باقی است وصول می ‌کند.”

ماده ۱۷۴ قانون تجارت : ” اگر شرکت به طریقی غیر از ورشکستگی منحل شد هر یک از طلبکاران شرکت می ‌تواند به هر یک از شرکاء سهامی که از بابت قیمت‌ سهام خود مدیون شرکت است رجوع کرده در حدود بدهی آن شریک طلب خود را مطالبه نماید مادام که شرکت منحل نشده طلبکاران برای وصول‌ طلب خود حق رجوع به هیچ یک از شرکاء سهامی ندارند. “

ثبت کریم خان در ادامه این مطلب در خصوص رابطه طلبکاران شرکت با طلبکاران شرکاء توضیح می دهد.

رابطه طلبکاران شرکت با طلبکاران شرکاء

در صورت انحلال شرکت مختلط سهامی

  1. ماده ۱۷۵ قانون تجارت : ” اگر شرکت مختلط ورشکست شد تا قروض شرکت از دارایی آن تأدیه نشده طلبکاران شخصی شرکاء ضامن حقی به دارایی شرکت ‌ندارند.”
  2. ماده ۱۲۶ قانون تجارت : ” هر گاه شرکت تضامنی منحل شود مادام که قروض شرکت از دارایی آن تأدیه نشده هیچ یک از طلبکاران شخصی شرکاء حقی در آن ‌دارایی نخواهد داشت اگر دارایی شرکت برای پرداخت قروض آن کفایت نکند طلبکاران شرکت حق دارند بقیه طلب خود را از تمام یا فرد فرد شرکاء‌ ضامن مطالبه کنند ولی در این مورد طلبکاران شرکت بر طلبکاران شخصی شرکاء حق تقدم نخواهند داشت.”

هیات نظار

براساس ماده ۱۶۵ قانون تجارت : ” در هر یک از شرکت های مختلط سهامی هیأت نظاری لااقل مرکب از سه نفر از شرکاء برقرار می ‌شود و این هیأت را مجمع عمومی شرکاء‌ بلافاصله بعد از تشکیل قطعی شرکت و قبل از هر اقدامی در امور شرکت معین می ‌کند انتخاب هیأت بر حسب شرایط مقرر در اساسنامه شرکت تجدید ‌می ‌شود در هر صورت اولین هیأت نظار برای یک سال انتخاب خواهد شد.”

همچنین به موجب ماده ۱۶۷ قانون تجارت : ” اعضاء هیأت نظار از جهت اعمال اداری و نتایج حاصله از آن هیچ مسئولیتی ندارند لیکن هر یک از آنها در انجام مأموریت خود بر طبق ‌قوانین معموله مملکتی مسئول اعمال و تقصیرات خود می ‌باشند.”

وظایف و اختیارات هیات نظار

ماده ۱۶۸ قانون تجارت اذعان می دارد : ” اعضاء هیأت نظار دفاتر و صندوق و کلیه اسناد شرکت را تحت تدقیق در آورده همه‌ ساله راپورتی به مجمع عمومی می ‌دهند و هر گاه در‌تنظیم صورت دارایی بی‌ترتیبی و خطایی مشاهده نمایند در راپورت مزبور ذکر نموده و اگر مخالفتی با پیشنهاد مدیر شرکت در تقسیم منافع داشته باشند ‌دلائل خود را بیان می‌کنند.”

همچنین براساس ماده ۱۶۹ قانون تجارت : ” هیأت نظار می ‌تواند شرکاء را برای انعقاد مجمع عمومی دعوت نماید و با موافقت رأی مجمع مزبور بر طبق فقره (ب) ماده ۱۸۱ شرکت‌را منحل کند.”

توجه داشته باشید که در دو شرکت وجود هیات نظار الزامی می باشد :

  1. با مسئولیت محدودی که تعداد شرکاء بیش از ۱۲ شخص باشد.
  2. شرکت مختلط سهامی .

انحلال شرکت مختلط سهامی

انحلال این شرکت ها، دقیقاَ مانند شرکت های تضامنی است. یعنی انحلال به موجب موارد ذیل رخ می دهد : ( ماده ۱۸۱ ق. ت )

  1. زمانی که شرکت برای انجام موضوع خاصی تشکیل شده باشد و آن را به اتمام رساند.
  2. زمانی که شرکت برای انجام موضوع خاصی تشکیل شده باشد و انجام آن غیرممکن شده باشد.
  3. زمانی که شرکت برای مدت معین تشکیل شده و آن مدت به اتمام رسیده باشد، مگر این که مدت قبل از انقضاء تمدید شود.
  4. در صورت ورشکستگی
  5. در صورت تصمیم مجمع عمومی شرکاء البته تحت شرایطی خاص
  6. در صورت تصمیم مجمع عمومی شرکاء و رضایت شرکاء ضامن
  7. در صورت درخواست یکی از شرکاء ضامن، البته با شرایطی .
  8. در صورت فوت یا محجوریت یکی از شرکاء ضامن تحت شرایطی خاص

توجه داشته باشید که فوت یا حجر یکی از شرکاء سهامی، سبب انحلال شرکت نمی شود.( ماده ۱۸۱ ق. ت )

در صورت فوت یا حجر یکی از شرکاء ضامن، شرکت در صورتی منحل می شود، که به این امر در اساسنامه تصریح شده باشد که فوت یا حجر یکی از شرکاء ضامن سبب انحلال می شود. ( ماده ۱۸۱ ق. ت )

اگر مجمع عمومی شرکاء حکم به انحلال دهد، دو صورت دارد :

  1. در صورتی که در اساسنامه این حق برای مجمع عمومی در نظر گرفته شده باشد : شرکت منحل می شود.( ماده ۱۸۱ ق. ت )
  2. در صورتی که در اساسنامه این حق برای مجمع عمومی در نظر گرفته نشده باشد اما شرکاء ضامن با آن تصمیم موافق باشند : شرکت منحل می شود. ( ماده ۱۸۲ ق. ت )
  3. در صورتی که در اساسنامه این حق برای مجمع عمومی در نظر گرفته نشده باشد و شرکاء ضامن نیز با آن تصمیم موافق نباشند : اگر محکمه دلائل طرفداران انحلال را موجه ببینند، حکم به انحلال می دهد. ( ماده ۱۸۲ ق. ت )
  4. در صورتی که یکی از شرکاء ضامن انحلال شرکت را از محکمه درخواست کند و محکمه دلایل او را موجه تشخیص دهد، محکمه حکم به انحلال خواهد داد. ( ماده ۱۸۲ ق. ت )

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *