بررسی تصفیه اموال شرکت

تصفیه به عملیاتی از قبیل نقد کردن دارایی و وصول طلب ها و پرداخت بدهی ها گفته می شود.براساس مواد 202 به بعد قانون تجارت تصفیه اصولاً به دو نوع قراردادی و قانونی تقسیم می شود.در تصفیه قراردادی، شرکا می توانند شیوه تصفیه را در اساسنامه تعیین نمایند ، بدون آنکه بتوانند مواد گفته شده در مواد207 لغایت 210 و 215 لغایت 217 و بخش اخیر ماده 211 قانون تجارت را نادیده گیرند.تصفیه قانونی مطابق مواد 202 لغایت 217 قانون تجارت و تحت نظارت احتمالی دادگاه انجام می پذیرد. در این مواد، در خصوص آغاز و مدت تصفیه، شخصیت حقوقی شرکت، مدیرتصفیه و ختم تصفیه سخن گفته شده است.

ماده 207 قانون تجارت : ” وظیفه متصدیان تصفیه خاتمه دادن به کارهای جاری و اجرای تعهدات و وصول مطالبات و تقسیم دارایی شرکت است به ترتیب مقرر‌در مواد 208 – 209 – 210 – 211 و 212.”

 ماده 208 قانون تجارت : ” اگر برای اجرای تعهدات شرکت معاملات جدیدی لازم شود متصدیان تصفیه انجام خواهند داد.”

ماده 209 قانون تجارت : ” متصدیان تصفیه حق دارند شخصاً یا به توسط وکیل از طرف شرکت محاکمه کنند.”

ماده 210 قانون تجارت : ” متصدی تصفیه وقتی حق اصلاح و تعیین حکم دارد که شرکاء ضامن به او اجازه داده باشند – مواردی که به حکم قانون حکمیت‌اجباری است از این قاعده مستثنی است.”

ماده 211 قانون تجارت : ” آن قسمت از دارایی شرکت که در مدت تصفیه محل احتیاج نیست به طور موقت بین شرکاء تقسیم می ‌شود ولی متصدیان تصفیه باید‌ معادل قروضی که هنوز موعد تأدیه آن نرسیده است و همچنین معادل مبلغی که در حساب بین شرکاء مورد اختلاف است موضوع نمایند.”

ماده 212 قانون تجارت : ” متصدیان تصفیه حساب شرکاء را نسبت به هم و سهم هر یک از شرکاء را از نفع و ضرر معین می‌ کنند – رفع اختلاف در تقسیم به‌محکمه بدایت رجوع می‌ شود.”

ماده 215 قانون تجارت : ” تقسیم دارایی شرکتهای مذکور در ماده فوق بین شرکاء خواه در ضمن مدت تصفیه و خواه پس از ختم آن ممکن نیست مگر آن که قبلاً‌سه مرتبه در مجله رسمی و یکی از جراید اعلان و یک سال از تاریخ انتشار اولین اعلان در مجله گذشته باشد.”

ماده 217 قانون تجارت : ” دفاتر هر شرکتی که منحل شده با نظر مدیر ثبت اسناد در محل معینی از تاریخ ختم تصفیه تا ده سال محفوظ خواهد ماند.”

1- آغاز و مدت تصفیه

بنابر ماده 202 قانون تجارت : ” تصفیه امور شرکت ها پس از انحلال موافق مواد ذیل خواهد بود مگر در مورد ورشکستگی که تابع مقررات مربوط به ورشکستگی است.”

براساس ماده 207 قانون تجارت: ” وظیفه متصدیان تصفیه خاتمه دادن به کارهای جاری و اجرای تعهدات و وصول مطالبات و تقسیم دارایی شرکت است به ترتیب مقرر‌در مواد 208 – 209 – 210 – 211 و 212.

طبق ماده 674 قانون مدنی : ” موکل باید تمام تعهداتی را که وکیل درحدود وکالت خود کرده است ، انجام دهد. در مورد آنچه که درخارج ازحدود وکالت انجام داده شده است موکل هیچ گونه تعهد نخواهد داشت مگر اینکه اعمال فضولی وکیل را صراحتا یا ضمنا اجازه کند.”

2- وضعیت شخصیت حقوقی شرکت

براساس ماده 209 قانون تجارت : ” متصدیان تصفیه حق دارند شخصاً یا توسط وکیل از طرف شرکت محاکمه کنند.” به عبارتی شخصیت حقوقی شرکت در تمام مدت تصفیه و تقسیم اموال و دارایی های شرکت باقی خواهد ماند. در نتیجه مدیران تصفیه می توانند به نام شرکت و حساب او معاملاتی را که برای امر تصفیه لازم است، انجام دهند. مدیر تصفیه می تواند شخصاَ یا بواسطه وکیل اقدام کند.

از نتایج بقای شخصیت حقوقی شرکت، این است که شرکت نام و اقامتگاه خود را حفظ می کند، دارایی خود را خواهد داشت و می تواند علیه اشخاص ثالث اقامه دعوی کند یا پاسخ ادعاهای اشخاص ثالث را در نقش خوانده بدهد. همچنین در صورتی که شرکت در حال تصفیه ورشکست شود، حکم ورشکستگی او بواسطه دادگاه صادر می گردد.قانون تجارت در مورد اینکه آیا شرکا می توانند حین تصفیه تغییر عقیده داده و موافق ادامه فعالیت شرکت هستند ، صراحتی ندارد اما پاسخ این سوال، از نظر دکتر ربیعا اسکینی در حقوق تجارت مثبت می باشد ، زیرا شرکت در حال تصفیه، شرکتی می باشد در حال حیات و توافق شرکا به ادامه حیات آن ایجاد شرکت جدید به شمار نمی رود ؛

در ادامه ثبت کریم خان در خصوص مدیر تصفیه به شما توضیح می دهد.

3- مدیر تصفیه

وظیفه تصفیه بر عهده مدیران شرکت است مگر آنکه در اساسنامه چیز دیگری ذکر شده باشد.براساس ماده 203 قانون تجارت : ” در شرکت‌های تضامنی و نسبی و مختلط سهامی و غیر سهامی امر تصفیه با مدیر یا مدیران شرکت است مگر آن که شرکاء ضامن‌ اشخاص دیگری را از خارج یا از بین خود برای تصفیه معین نمایند.” همچنین به موجب ماده 204 قانون تجارت : ” اگر از طرف یک یا چند شریک ضامن تعیین اشخاص مخصوص برای تصفیه تقاضا شد و سایر شرکاء ضامن آن تقاضا را نپذیرفتند ‌محکمه بدایت اشخاصی را برای تصفیه معین خواهد کرد.” به علاوه ماده 205 قانون تجارت اذعان داشته : ” در هر مورد که اشخاصی غیر از مدیران شرکت برای تصفیه معین شوند اسامی آنها باید در اداره ثبت اسناد ثبت و اعلان گردد.”

اگرچه ماده 205 قانون تجارت ثبت و آگهی اسامی اشخاص خارج از شرکت را که به مدیریت تصفیه تعیین می شوند، الزامی دانسته اما چون برای عدم اجرای این قاعده ضمانت اجرای مدنی و جزایی پیش بینی ننموده ، معاملات آنان با اشخاص ثالث، در حدود مقررات قانون مدنی و البته در حدود اختیارات آن ها در کار تصفیه، معتبر خواهد بود.

براساس ماده 207 قانون تجارت وظیفه مدیر تصفیه، به اتمام رساندن کارهای جاری و اجرای تعهدات و وصول مطالبات و تقسیم دارایی شرکت می شود.
در این خصوص ، او میبایست دارایی شرکت را نقد، بدهی های آن را پرداخت و احیاناَ به دعاوی علیه شرکت پاسخ داده یا علیه آن ها طرح دعوی نماید ، خواه شخصاَ یا با استفاده از وکیل دادگستری.

از آن جا که مقنن برای جلوگیری از سوء استفاده های احتمالی مدیر تصفیه از اختیاراتش، ضمانت اجرای ویژه تعیین نکرده ، ضمانت اجرای این سوء استفاده را باید در حقوق عام به وکالت و امانت جستجو کرد؛ زیرا او وکیل شرکت به شمار می رود. مدیر تصفیه میبایست جهت پرداخت بدهی های آتی شرکت، یعنی بدهی هایی که هنوز موعد پرداخت آن نرسیده، مبالغی را نگهدارد و حق ندارد این مبالغ را بین شرکا تقسیم کند. ( ماده 211 ق. ت )

ماده 206 قانون تجارت شیوه نظارت بر کار مدیر تصفیه را تنها در موردی پیش بینی نموده است که در شرکت های مختلط ( سهامی و غیرسهامی) ، شرکای غیرضامن ناظر را تعیین کرده باشند. در شرکت تضامنی یا نسبی، تعیین یک یا چند ناظر بر مدیر تصفیه میسر نمی باشد، مگر آنکه شرکا به اتفاق آن را پذیرفته باشند یا اساسنامه آن را پیش بینی کرده باشد.

در آخر ثبت کریم خان در خصوص ختم تصفیه اطلاعاتی در اختیار شما قرار می دهد.

4- ختم تصفیه

قانون تجارت ایران، نه تشریفات تصفیه و نه شیوه های آن و نه آثار ختم تصفیه را تعیین کرده و از این رو ختم تصفیه که با آغاز انحلال شرکت آغاز می شود، تا تقسیم دارایی باقی مانده شرکت، بعد از تادیه دیون شرکت، ادامه پیدا می یابد و در این زمان به اتمام می رسد. زیرا مقررات خاصی در این خصوص در قانون تجارت پیش بینی نشده و از این جهت که مدیر تصفیه در حکم وکیل شرکت در حال تصفیه می باشد و مانند وکیل او باید حساب زمان تصدی خود را ارائه دهد، شرکا در حدود قواعد عام حق مراجعه به او را به مناسبت امر تصفیه خواهند داشت.

البته قانون تجارت در این باره ناقص می باشد و قانون گذار در این خصوص ، مانند کشورهای پیشرفته جهان ، مقررات خاص و دقیقی مقرر سازد تا مشخص شود آیا برای اعلام ختم تصفیه شرکا باید دعوت شوند ؟ آیا شرکا میبایست حساب زمان تصدی مدیر تصفیه را مورد تایید قرار دهند؟ آیا ختم تصفیه باید آگهی شود و به اطلاع عموم برسد و موارد دیگر.دفاتر هر شرکت که منحل شده، با نظر مدیر ثبت اسناد، در محل مشخصی از تاریخ ختم تصفیه تا ده سال ، محفوظ خواهد ماند.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *